Over digitale soevereiniteit, Big Tech en waarom de softwarekeuze voor jouw website ertoe doet.
Self-hosted WordPress: de beste optie voor een soevereine website.
Kort samengevat (TL;DR):
In dit artikel:
Je website lijkt van jou, maar is dat technisch en juridisch misschien niet. Met gesloten SaaS-platformen en AI-builders lever je controle in over data, software en toekomst.
Self-hosted WordPress op Europese infrastructuur geeft, mits goed gebouwd, eigenaarschap, verplaatsbaarheid en keuzevrijheid en is daarmee de juiste keuze voor een soevereine website. Omdat je de controle behoudt. Nu en in de toekomst.
Vergelijk keuzes binnen WordPress en vergelijk met andere tools vanuit het oogpunt van soevereiniteit.
Heb jij de controle over jouw website? Of ben je overgeleverd aan de grillen van Big Tech?
Digitale soevereiniteit is geen abstract begrip meer. Steeds meer Europese organisaties maken zich zorgen over hun afhankelijkheid van Amerikaanse technologiebedrijven. Die zorg gaat verder dan privacy of compliance. Geopolitieke ontwikkelingen, veranderende wetgeving en de concentratie van macht bij een klein aantal Big Tech-bedrijven maken duidelijk dat afhankelijkheid een strategisch risico is geworden.
Waarom self-hosted WordPress een strategische keuze is
Voor veel organisaties is de website een logisch startpunt om hierover na te denken. Het is vaak het centrale digitale platform waarin data, content, marketing en soms zelfs bedrijfsprocessen samenkomen. De keuze voor de onderliggende software bepaalt in grote mate hoeveel controle je hebt over je digitale toekomst.
Ben jij in controle van je eigen website? Kan je schakelen als je dat wilt of moet?
Digitale soevereiniteit betekent in de praktijk dat je zelf bepaalt waar je data staat, wie er toegang toe heeft en onder welk juridisch regime die data valt. Het betekent ook dat je kunt overstappen naar een andere leverancier zonder dat je opnieuw moet beginnen. Soevereiniteit zit dus niet alleen in de locatie van je hosting, maar vooral in de vraag of je kunt bewegen wanneer dat nodig is.
De keuze voor software bepaalt jouw soevereiniteit
De software waarin je jouw website laat bouwen is in sterke mate van invloed op de controle die je hebt. Sturdy Digital ontwikkelt sinds 2008 in WordPress. De keuze voor WordPress maakten wij destijds niet voor niets. WordPress is open source software. Er is geen eigenaar, geen licentiemodel en geen centrale partij die bepaalt hoe de software zich ontwikkelt of onder welke voorwaarden je deze mag gebruiken. De broncode is openbaar en kan door iedereen worden aangepast of uitgebreid. Dat geeft ons als bouwer de vrijheid om te bouwen wat we willen, maar het geeft jou als eigenaar de controle over je website en data.
Wanneer WordPress self-hosted (dus niet op wordpress.com, maar op een server die jij of jouw webbouwer zelf beheert) wordt ingezet op Europese infrastructuur, ligt de controle namelijk volledig bij de klant (jij dus) zelf. De website draait op een server binnen Europa (in ons geval in Nederland), onder Europese wetgeving, en de data staat in een eigen database. De website is daarmee technisch en juridisch verplaatsbaar. Dat is een fundamenteel verschil met veel SaaS-oplossingen, waarbij software, hosting en data één gesloten geheel vormen.
Kan je wisselen van webbouwer?
Interessant om aan dit artikel toe te voegen is dat WordPress het meest gebruikte systeem is om websites mee te ontwikkelen. En dat betekent dat je niet alleen met de tool een grote mate van soevereiniteit hebt, maar ook relatief eenvoudig van leverancier kunt wisselen.
Volgens de meest recente data van W3Techs drijft WordPress ongeveer 43,4 % van alle websites wereldwijd aan. Dat betekent dat bijna één op de twee websites op internet draait op WordPress, inclusief sites zonder CMS. Binnen de groep websites die een CMS gebruiken, is het aandeel nog groter: ongeveer 61 %.
Het grote marktaandeel van WordPress heeft gezorgd voor een enorm ecosysteem aan leveranciers. Als je een website laat bouwen door een WordPress specialist die zijn werk serieus neemt, kan een andere WordPress specialist die altijd overnemen. Een enorme vrijheid voor jou. Als je wilt overstappen naar ene ander bouwer, hoef je de website niet opnieuw te bouwen. De nieuwe bouwer kan verder waar de vorige is gestopt.
Dat betekent niet dat er binnen WordPress geen afhankelijkheden kunnen ontstaan. Die ontstaan vooral door keuzes die bovenop WordPress worden gemaakt. Denk bijvoorbeeld aan:
- plugins van Amerikaanse leveranciers om met API-calls naar externe servers
- externe diensten voor bijvoorbeeld analytics of e-mailmarketing
- Extern ingeladen fonts (Google, Adobe)
- Content Delivery Networks (CDN’s) zoals Cloudflare,
- AI-functionaliteit in plugins of thema’s die via Amerikaanse cloudproviders loopt.
Het belangrijke onderscheid tussen WordPress en veel andere tools is dat deze afhankelijkheden niet verplicht zijn. Jij en je bouwer bepalen samen welke plugins je nodig hebt voor het goed laten functioneren van jouw website. En ze zijn vervangbaar. Voor vrijwel elk onderdeel bestaan Europese alternatieven, of het kan volledig in eigen beheer worden opgelost.
Hoe zit dat met populaire thema’s als Elementor en Divi?
Veel WordPress bouwers gebruiken snelbouw systemen als basis om de website in te bouwen. Vaak om economische redenen, ze kunnen er snel en efficiënt in bouwen dus betaal je vaak minder voor de ontwikkeling van je website. Ik licht er twee uit die wij veel voorbij zien komen: Elementor en Divi.
Met het installeren van Elementor of Divi wordt een behoorlijk grote laag over WordPress heen gelegd. Hoe scoren die tools in het licht van soevereiniteit?
Elementor
Juridisch: Elementor is een commercieel WordPress pluginbedrijf, gevestigd in Israël, met sterke operationele en juridische verbindingen met de VS.
Technisch: Je bouwt met Elementor nog steeds in WordPress, en bent daarmee eigenaar van je eigen data. So far, so good.
De content die je plaatst wordt echter opgeslagen in Elementor-specifieke layouts. Als je het thema uitschakelt of wilt overstappen naar een andere editor binnen WordPress, zal de website daarom herbouwd moeten worden. Je bent bovendien afhankelijk van de keuzes die Elementor maakt. Zijn die in jouw voordeel? Of in het voordeel van Elementor zelf? De vraag stellen is hem beantwoorden.
Tenslotte worden editors als Elementor momenteel uitgebreid met AI-functionaliteit. Logisch, de markt vraagt erom. Maar welke LLM- modellen worden gebruikt? En hoe wordt omgegaan met jouw data? Elementor zelf zegt hier het volgende over:
Elementor AI technologie maakt gebruik van derde partijen, zoals mogelijk OpenAI, Stability AI, Azure, Anthropic, enzovoort.
Dit zijn gevestigde AI-leveranciers, vaak buiten de EU. Je gebruikt Elementor als platform, maar de AI-response komt van deze externe partners.
Wat gebeurt er dan met je data?
Wanneer je iets in je website via de aangeboden AI doet (bijvoorbeeld tekstprompts ingeven om content te creëren of snel een pagina opbouwen) wordt die input gedeeld met de technology partners die de AI leveren. Die partners kunnen de input gebruiken om hun modellen te trainen of verbeteren. Je hebt hier zelf geen controle over. Elementor benadrukt in de voorwaarden dat deze verwerking onder de regels van de partners zelf valt en niet volledig onder Elementor.
Met andere woorden:
- jouw prompts en context die je invoert kunnen worden verwerkt door externe AI-providers
- deze providers zitten meestal buiten de EU (VS of andere locaties)
- jouw input kan dus buiten de EU worden verwerkt of opgeslagen
- daarom moet je altijd opletten wat je invoert als het om privacy-gevoelige data gaat.
Divi
Juridisch: Divi van Elegant Themes is een Amerikaans product.
Technisch: Voor Divi geldt grofweg hetzelfde als voor Elementor, alleen scoort de tool nog lager op de schaal van soevereiniteit. Divi is namelijk een product van Elegant Themes, een Amerikaans bedrijf, en valt daarmee onder de Amerikaanse wetgeving.
Het toevoegen van een snelbouw plugin zoals Elementor of Divi heeft dus grote gevolgen voor de soevereiniteit van jouw website. Als je waarde hecht over controle op jouw website en data, is het gebruik hiervan geen goede keuze.
Gutenberg, de soevereine keuze.
WordPress biedt een eigen systeem voor het ontwikkelen van herbruikbare blokken: Gutenberg. De huidige Gutenberg-editor gebruikt op zichzelf géén AI-functionaliteit en is daarmee niet automatisch afhankelijk van externe AI-diensten. Het is een reguliere site- en content-editor binnen WordPress die wordt meegeleverd met de core-software en draait volledig lokaal op je server.
Hiermee is Gutenberg de soevereine keuze. Zowel op het vlak van data als eigenaarschap. De website is hiermee volledig in jouw beheer en onder jouw controle.
Tip: vraag in een offertetraject altijd hoe de website wordt opgebouwd. In een externe tool als Elementor of Divi, of in WordPress’ eigen Gutenberg? De laatste is de soevereine keuze.
Hoe soeverein zijn andere platforms?
Bij gesloten platforms is soevereiniteit heel anders dan bij WordPress. Tools zoals Wix, Squarespace en Webflow zijn volledig SaaS-gebaseerd. Dat betekent dat de software, hosting en data onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. De code is niet overdraagbaar en exportmogelijkheden zijn zo beperkt als de aanbieder het toelaat.
Wie zo’n platform gebruikt, accepteert automatisch de juridische en strategische afhankelijkheid van één leverancier. Daarbij zijn de uitgevers van deze tools meestal gevestigd in de Verenigde Staten.
AI-gedreven websitebouwers zoals Lovable versterken die afhankelijkheid nog verder. Ze bieden snelheid en gemak tegen een lage investering, maar functioneren grotendeels als een black box. Het is vaak onduidelijk welke LLM-modellen worden gebruikt, waar data wordt verwerkt en in hoeverre content wordt hergebruikt voor training. De gegenereerde websites zijn meestal niet ontworpen om zelfstandig door te ontwikkelen of eenvoudig te migreren naar een andere omgeving.
Ook e-commerceplatformen zoals Shopify bieden sterke functionaliteit, maar kennen een verregaande lock-in. Checkout, data en kernfunctionaliteit zijn platformgebonden. Dat maakt overstappen complex en kostbaar, zeker wanneer het platform een centrale rol speelt in de bedrijfsvoering. Je krijgt veel voor weinig, dus bent snel en goedkoop klaar. Maar tegen welke prijs? Als je niet betaalt met geld, betaal je meestal met data en afhankelijkheid.
Zijn er dan geen soevereine alternatieven voor WordPress?
Er bestaan wel degelijk alternatieven met een hoge mate van soevereiniteit. Naast WordPress zijn ook Drupal en Ghost open source oplossingen die volledig self-hosted kunnen worden ingezet. Drupal wordt veel gebruikt binnen overheden en grote organisaties vanwege de robuustheid en flexibiliteit, terwijl Ghost zich richt op publishing en eenvoud. In alle gevallen geldt dat de organisatie eigenaar blijft van code en data.
De kernvraag bij digitale soevereiniteit is daarom niet waar in de wereld de software oorspronkelijk is ontwikkeld, maar of je er (eenvoudig) uit kunt stappen. Stel jezelf de volgende vragen over jouw website:
- Kun je van hosting wisselen?
- Kun je onderdelen van je site (late) vervangen?
- Kun je functionaliteit zelf aanpassen of laten bouwen?
- Kun je je data meenemen zonder afhankelijk te zijn van toestemming van een leverancier?
Self-hosted WordPress scoort op al deze punten sterk. Het is niet per definitie de makkelijkste of goedkoopste oplossing, maar wel de oplossing die structureel de meeste vrijheid biedt. Het maakt jouw organisatie minder kwetsbaar voor veranderingen in wetgeving, prijsmodellen of geopolitieke verhoudingen.
De conclusie is wat Sturdy betreft dan ook helder. Voor organisaties die digitale autonomie serieus nemen en bewust willen omgaan met afhankelijkheid van Big Tech, is self-hosted WordPress op Europese infrastructuur een van de meest toekomstbestendige keuzes die je vandaag kunt maken.
Niet omdat het alles oplost, maar omdat het je de vrijheid geeft om te blijven kiezen.
Vergelijkingsmatrix website tools en hun soevereiniteit
| Tool | Type | Voordelen | Nadelen | Soevereiniteit | Land / wetgeving |
|---|---|---|---|---|---|
| WordPress, self-hosted | Open source CMS | Volledige controle, data eigendom, vrij te hosten, grote community | Technisch beheer vereist, verkeerde keuzes van bouwer leiden tot minder soevereiniteit | Hoog | Neutraal. Jij bepaalt. EU-wetgeving bij EU-hosting |
| Drupal, self-hosted | Open source CMS | Zeer robuust, schaalbaar, overheid-proof | Complex, hogere ontwikkelkosten | Hoog | Neutraal. Jij bepaalt. EU-wetgeving bij EU-hosting |
| Ghost, self-hosted | Open source CMS | Lichtgewicht, snel, publishing focus | Minder flexibel, kleiner ecosysteem | Hoog | Neutraal. Jij bepaalt. EU-wetgeving bij EU-hosting |
| Wix | SaaS builder | Snel live, alles-in-één | Volledige lock-in, geen code-export | Laag | Verenigde Staten, US law, CLOUD Act |
| Squarespace | SaaS builder | Gebruiksvriendelijk, designgericht | Gesloten platform, beperkte extensies | Laag | Verenigde Staten, US law, CLOUD Act |
| Webflow | No-code SaaS | Sterke front-end, visueel bouwen | Hosting verplicht, data niet vrij verplaatsbaar | Laag | Verenigde Staten, US law, CLOUD Act |
| Loveable | AI website builder | Supersnel, minimale setup | Black box, AI- en platformafhankelijk | Zeer laag | Meestal VS of VS-afgeleide infrastructuur |
| Shopify | SaaS commerce | Krachtig, schaalbaar, groot ecosysteem | Extreme lock-in, checkout en data vast | Laag | Canada, maar onder Noord-Amerikaanse cloud- en datawetgeving |
| AI-tools van hostingpartijen | No-code SaaS | Handig, snel inzetbaar | Vaak wrappers om Amerikaanse LLM’s | Laag | Meestal VS, afhankelijk van model en cloud |
Conclusie
Wil je:
- digitale autonomie
- controle over data en code
- vrijheid om te bewegen in de toekomst,
Dan is self-hosted WordPress op Europese infrastructuur een van de meest solide keuzes die je vandaag kunt maken.
Niet omdat het de makkelijkste of goedkoopste is.
Maar omdat het de minste structurele afhankelijkheid creëert.
